GreekEnglish (United Kingdom)

κριτικές

ΤΑ  ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΑ  ΣΩΜΑΤΑ  ΤΟΥ  ΚΥΡΙΑΚΟΥ  ΛΑΖΑΡΙΔΗ

 

Στην τελευταία έκθεση του Κυριάκου Λαζαρίδη (Κολέγιο Αθηνών 19-26 Νοεμβρίου 2011) έχουμε την ευκαιρία να δούμε εφαρμογές όλων των προηγουμένων φάσεων της ζωγραφικής του. Μέσα από την παρουσίαση σωμάτων που είναι ξαπλωμένα ή καθιστά, παρατηρούμε την αφαίρεση της φόρμας, την αντίθεση συμπληρωματικών (θερμών και ψυχρών) χρωμάτων που αναδεικνύουν τη σιλουέτα ως προς το φόντο,  τα εκπληκτικά του φώτα που αποτελούν αιωρούμενες απαστράπτουσες αντανακλάσεις του φωτός μέσα στον αέρα, τον ιδιάζοντα εξπρεσιονισμό του και τον μυσταγωγικό εικαστικό χώρο που δημιουργεί μ’ έναν δικό του μυστήριο τρόπο που δεν μπορούμε επακριβώς να αποκωδικοποιήσουμε. Κυρίως μας εντυπωσιάζει πώς με λιτότητα εκφραστικών χειρονομιών και μέσων πετυχαίνει να συνταιριάξει εξπρεσιονισμό και αφαίρεση.

 

Σε ορισμένες περιπτώσεις  η αφαίρεση δίνει τη δυνατότητα για πολλαπλές αναγνώσεις του έργου, μέχρι του σημείου να μπορεί ο πίνακας  να ειδωθεί ακόμη και ανεστραμμένος, ή από διάφορες οπτικές γωνίες. Εν πάση περιπτώσει ο Κυριάκος Λαζαρίδης εμφανίζεται ώριμος, αποφασιστικός, ευρηματικός όσο ποτέ άλλοτε και με αφομοιωμένες σε υψηλό βαθμό όλες τις ερευνητικές και εκφραστικές προσπάθειες που μέχρι τώρα έχει επιχειρήσει σε διάφορα στάδια της καλλιτεχνικής του περιπέτειας στην προσπάθεια να αποδώσει εικαστικά το χώρο και το χρόνο.

 

Ένα σημαντικό πλεονέκτημα του νέου καλλιτέχνη είναι πως λειτουργεί ως οικουμενικός άνθρωπος και όχι ως εκπρόσωπος μιας μόνο τοπικής παραδόσεως. Σ’ αυτό τον βοήθησε και το γεγονός ότι γεννήθηκε και μεγάλωσε στις Βρυξέλλες, ήρθε μετά στην Ελλάδα, σπούδασε τη ζωγραφική και έζησε κάποιο διάστημα σε μεγάλες πρωτεύουσες της Ευρώπης και της Αμερικής. Κυρίως όμως τον ωθεί η από μέσα του τάση για έρευνα, πειραματισμό και η ιδιοσυγκρασία του, η οποία τείνει πάντοτε σε προσωπικές,  μοναδικές και ανεπανάληπτες  (και σε καμία περίπτωση δανεισμένες και έτοιμες) εκφραστικές λύσεις. Δεν μπορεί επομένως να τοποθετηθεί σε συρταράκια και ορισμούς της ιστορίας της τέχνης. Στην τωρινή του έκθεση ως κύρια  αφετηρία έχει το ανθρώπινο σώμα. Το σώμα ως το κατεξοχήν εκφραστικό μέσο του όλου ανθρώπου και ως το έμβλημα της έφεσης για ζωή, κίνηση, δράση, σχέση προς τον άλλον άνθρωπο. Το σώμα που το βλέπει θετικά και στην πιο οργανική του ολοκλήρωση. Όχι σαν άλλους εξπρεσιονιστές σε διάλυση, κρίση ή αποσύνθεση. Ο Λαζαρίδης διακατέχεται από δύο βασικές ελληνικές εικαστικές αρετές και τάσεις: την πλούσια παλέτα (από επίδραση του μεσογειακού φωτός και της διαύγειάς του) και την πληρότητα της μορφής που παρακάμπτει την μηδενιστική τάση προς το «μη είναι» λόγω επιδράσεως του περίοπτου, του να φαίνεται δηλαδή το σώμα σε όλες τις επιμέρους του κατατομές πλήρες και φωτισμένο, έστω και στο ημίφως.

 

Τα σώματα είναι εύρωστα, συνεκτικά και συμπαγή. Οι μυώνες τους διαθέτουν όγκο, παλμό, και σπαργή, με άλλα λόγια σφύζουν από ζωή ακόμη κι όταν ξαπλωμένα καθεύδουν. Τα ενδύματα αναδεικνύουν και δεν αποκρύπτουν τα υποκείμενα ανατομικά μέλη. Και αποδίδονται ζωγραφικά χάρη στην οργανική τους υποστασιοποίηση από το χρώμα, τον όγκο και το φως. Θα μπορούσαμε να διαβάσουμε σ αυτή την ανθρωπολογία ταυτόχρονα και συνθετικά τόσο την χριστιανική αντίληψη του σώματος ως θείας εικόνας, όσο και την ελληνική αντίληψη της διονυσιακής έφεσης για σπαρταριστή ζωή ομορφιά και χαρά. Είναι, λοιπόν, άκρως επιτυχής η ονομασία της εκθέσεως  “enjoy”, που ο Λαζαρίδης εύστοχα κι ευρηματικά παραφράζει «εν ζωή». Το σώμα είναι η πλέρια ζωή που βιώνεται ως σχέση με τους άλλους, ως κίνηση, δράση, δημιουργία και αυτοπραγμάτωση χαράς. Το σώμα γονατίζει με δέος στο μυστήριο του είναι, αναπαύεται ξαπλωμένο ή βρίσκεται σε πτώση , αλλά και ανακάθεται, σηκώνεται και υψώνεται αποθεωμένο.

 

Είναι η μήτρα της ζωής, το όργανο της αγαπητικής σχέσης, αλλά και το βέλος που στοχεύει τον ουρανό. Στα σώματα αυτά πολλές φορές χάνεται η αίσθηση της ύλης, ξεχνιέται η διαδικασία της ζωγραφικής κατασκευής, υπερβαίνεται η ισχύς της βαρύτητας και ανασταίνονται ζωύρρητα σαν σώματα αιωρούμενα στον παγκόσμιο αιθέρα, σαν υλικές διαμαρτυρίες κατά του τραγικού! Ο Κυριάκος Λαζαρίδης είναι ένας ζωγράφος με δυνατή καλλιτεχνική ταυτότητα που υπόσχεται πολλά…       

 

 

 π. Σταμάτης  Σκλήρης